AMAÇ

İl Halk Sağlığı Laboratuvarları, toplumumuzun ve gelecek nesillerin yaşamlarını sağlıklı olarak sürdürmeleri ve sağlık düzeylerinin yükseltilmesi için  koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen etkenleri inceleme ve analizini gerçekleştirmek üzere kurulmuştur.

KAPSAM

Koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında fiziki, biyolojik ve sosyal çevreden kaynaklanan ve insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen etmenlerin, fiziksel, kimyasal, biyokimyasal, bakteriyolojik, mikolojik, virolojik, hematolojik, serolojik, parazitolojik, toksikolojik ve radyolojik yönden inceleme ve analizlerini yaparak, alınması gerekli tedbirler açısından koruyucu sağlık hizmetlerini yönlendirici verileri ortaya koyan, su ve gıda maddeleri, biyolojik ürünler, insan sağlığını ilgilendiren eşya ve levazımın kontrol ve ruhsatlandırmaya esas analizleri yapan, teknik danışmanlık yapan, mahkemelerce gönderilen genel sağlığı ilgilendiren konularda analiz raporlarına bilirkişilik yapmak ve görüş bildirmek, epidemilerde kaynak ve etkenin belirlenmesi için araştırma ve analizler yapmak, bölgenin özelliğine göre hastaneler, üniversiteler ve diğer ilgili kuruluşlarla işbirliği halinde gerekli araştırma ve taramaları yapmak öncelikli çalışma esaslarını oluşturur.

YÖNETİM

Halk Sağlığı Laboratuvarları, idari yönden illerde direkt İl Sağlık Müdürüne, çalışma ve teknik işlemler yönünden de Ankara Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığına bağlıdır.

                DURUM ANALİZİ :

                Yurdumuzda 1960’lı yıllarda çok büyük epidemiler meydana gelmiştir. Öncelikle bu epidemileri önlemeye yönelik olarak 1969 yılında, 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu’nun birinci maddesi, 3017 sayılı Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti Teşkilat ve Memurin Kanunu (Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Teşkilat ve Memurları Kanunu)’nun 33. ve 35. maddeleri ile 181 sayılı Sağlık Bakanlığı’nın Teşkilat ve görevleri hakkındaki kanun hükmünde kararnamenin 2. ve 9. maddeleri doğrultusunda 10 tane Halk Sağlığı Laboratuvarı kurulmuştur. Sivas İl Halk Sağlığı Laboratuvarı da yurdumuzda 1969 yılında ilk kurulan 10 laboratuvardan birisidir.

         Diğer laboratuvarlarda da olduğu gibi laboratuvarımız ilk yıllarda çalışma ve iş düzeni bakımından tamamen Ankara Refik Saydam Hıfzısıhha Merkezi Başkanlığına bağlı çalışmış ancak idari yapı İl Sağlık Müdürlüğü tarafından oluşturulmuştur. 1990’lı yıllardan itibaren çalışma ve iş düzeninden de Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü sorumlu olmuştur. Ancak çalışmalar ve iş düzeni, Ankara Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı tarafından kontrol edilmektedir.

         Bünyesinde bir mikrobiyoloji ve klinik mikrobiyoloji doktoru, 1 uzman biyolog, 1 biyolog, 1 kimyager, 2 kimya mühendisi, 1 çevre mühendisi ve 15 laboratuvar teknisyeni bulunmaktadır.

         Sağlık bakanlığı tarafından 1992 yılında, alt katları deney hayvanları bakım odası, otopsi odası ve üst katları laboratuvar birimleri şeklinde yapılan standart hizmet binasına taşınmıştır. Ancak Ocak-2005 tarihinden itibaren kendi binamızı boşaltmamız istenmiş ve Çayyurt Sağlık Ocağı bünyesindeki sağlık ocağı lojmanı olarak planlanmış olan bölüm laboratuar şeklinde düzenlenerek laboratuvar çalışmalarını yürütmektedir. Mevcut hizmet binası laboratuvar çalışmalarına uygun değildir.

        Halk Sağlığı Laboratuvarı, bölgemizde bulunan bilimsel kuruluşlarla iş birliği içerisinde çalışmalarını sürdürmektedir. Olası muhtemel epidemileri önlemeye yönelik çalışmalar yapmakta, bütün il merkezi, ilçeler, belde ve köylerin içme ve kullanma suları kontrol edilmektedir. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tarım İl Müdürlüğü ile ortaklaşa yürüttüğü ve Sivas’ın 5 ilçe merkezinde uygulanmakta olan  “Bruselloz Savaşım Projesi”  halen devam etmektedir. Aynı şekilde halk sağlığını korumaya yönelik araştırmalar yapan laboratuarımız il merkezinde taze olarak satılan peynirler üzerine çalışmalarını sürdürmektedir. Sivas İl Halk Sağlığı Laboratuvarı’nın Uluslararası bilimsel dergilerde yayınlanmış 2 makalesi ve Ulusal bilimsel dergilerde yayınlanmış 20 makalesi bulunmaktadır. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından 2004 yılında, yurdumuzda bulunan Halk Sağlığı Laboratuvarları arasında sadece İlimiz Halk Sağlığı Laboratuvarı, “amipli dizanteri tanısı koyabilen referans laboratuvarı” olarak kabul edilmiş ve aynı zamanda kaplıca sularında mikrobiyolojik rapor verebilen yetkili laboratuarlar arasında yer almaktadır.

       Sivas İl Halk Sağlığı Laboratuvarı, il merkezinde bulunan ve birinci basamak sağlık hizmeti veren 22 sağlık kuruluşunun rutin laboratuvar faaliyetlerini de yürütmektedir. İl merkezinde hava kirliliği ölçümleri, il genelinde içme sularının kontrolü, zehirlenmelerde etken maddeye yönelik araştırmaları, olası epidemilere yönelik saha tarama çalışmaları ve ilçe-belde sağlık ocağı laboratuvarlarının araç, gereç ve cihaz yönünden planlanmasını da yapmaktadır.

       VİZYON :

       Koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında fiziki, biyolojik ve sosyal çevreden kaynaklanan ve insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen etmenlerin, fiziksel, kimyasal, biokimyasal, bakteriyolojik, mikolojik, virolojik, hematolojik, serolojik, parazitolojik, toksikolojik ve radyolojik yönden inceleme ve analizlerini yaparak, alınması gerekli tedbirler açısından koruyucu sağlık hizmetlerini yönlendirici verileri ortaya koyan, su ve gıda maddeleri, biyolojik ürünler, insan sağlığını ilgilendiren eşya ve levazımın kontrol ve ruhsatlandırılmasına yönelik esas analizleri yapan, teknik danışmanlık yapan hizmet birimidir.

       MİSYON :

       İl Halk Sağlığı Laboratuarları, toplumumuzun ve gelecek nesillerin yaşamlarını sağlıklı olarak sürdürmeleri ve sağlık düzeylerinin yükseltilmesi için koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen etkenleri inceleme ve analizlerini gerçekleştirmek üzere kurulmuştur. Halk Sağlığı Laboratuarlarının temel hedefi sağlıklı nesillerin yetişmesine yardımcı olmaktır. Ve hedef kitlesi bütün ilçe ve beldelerde dahil Sivas nüfusudur.

      Kurulduğu yıllarda bütün gıda maddelerinin rutin analizlerinden de sorumlu olmasına rağmen, daha sonra gıda maddelerinin rutin analizleri Tarım Bakanlığına devredilmiş, ancak gıda kaynaklı zehirlenmeler Halk Sağlığı Laboratuvarlarına bırakılmıştır.

      STRATEJİK AMAÇLAR : 

      Sivas İl Halk Sağlığı Laboratuvarı, önümüzdeki yıllarda bilimsel araştırmalar ve laboratuvar çalışmaları açısından Türkiye’ de bir ilk olmayı hedeflemektedir. Ancak bunun için ;

       a- Yetersiz ve laboratuvar çalışma koşullarına uygun olmayan binasından daha kapsamlı ve uygun bir laboratuvar binasına taşınması gerekmektedir. Şu andaki binası lojmandan  çevrilmiş, 4 katlı ( 2 katı sağlık ocağı ) bir binadır ve çalışmaya uygun değildir. Halbu ki birçok ilde Halk Sağlığı Laboratuarları kendi standart binalarında hizmet vermektedirler.

       b- Laboratuvarımızın asıl amacı koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında muhtemel epidemileri önlemeye yönelik çalışmalar yapmaktır. Bu tip çalışmaların asıl temelini içme ve kullanma sularının sıkı bir şekilde kontrol edilmesi oluşturur. Laboratuar bünyesine alt yapısı güçlü bir su laboratuarı kurulması düşünülmektedir. 2007 yılından itibaren de bakteriyolojik su analizlerinde “membran filtre tekniğine” geçilmesi düşünülmektedir.

        c- Yöremizde heran çıkabilecek olan epidemileri önlemeye yönelik olarak :

             1. Kapsamlı bir Bruselloz Laboratuvarı,

             2. Şarbon Laboratuvarı

             3. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi ön tanı laboratuvarı,

                 4. Kuş Gribi ön tanı laboratuvarı,

             5. Geniş çaplı bir parazitoloji laboratuvarı kurulması hedeflenmektedir.

        d- İlimizde henüz hiçbir sağlık kuruluşu tarafından çalışılmayan kapsamlı bir alerjik tanı laboratuvarı kurulması düşünülmektedir.

        e- Hemoglobin varyantlarını da belirleyebilen ve Beta Thalassemia tanısını koymada yardımcı olan hemoglobin analizör cihazı alınması düşünülmektedir. 

LABORATUVARDA VERİLEN HİZMETLER

                a- Biyokimyasal Testler,

                b- Mikrobiyolojik Testler,

                c- İdrar Tahlilleri,

                d- Hormon ve Hepatit Tahlilleri,

                e- Romatizmal Tetkikler,

                f- Enfeksiyon Testleri,

                g- Su ve Gıda Tahlilleri,

                h- Kan Sayım Testleri,

                ı- Parazit Taramaları,

                i- Epidemiyolojik Taramalar,

                j- Gıda zehirlenmeleri,

                k- Gıda analizleri

                l- İşyeri ve Lokanta hijyen kontrolleri.

                m- Hava kirliliği kontrolleri

                               n- Her türlü kültür ve antibiyağram

                BİNA DURUMU

                Laboratuvarın standart bir binası bulunmamaktadır. Mevcut laboratuvar binası olarak, Çayyurt Sağlık Ocağının üzerinde bulunan sağlık ocağı lojmanından laboratuvara dönüştürülen alanda hizmet vermektedir. Laoratuvar mevcut binanın 450 m² ‘lik alanını kullanmaktadır.

SAĞLIK BAKANLIĞI’NIN LABORATUVAR ÖRGÜTLENMESİ VE

SİVAS İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARININ, TÜRKİYE’DEKİ LABORATUVARLAR İÇERİSİNDE YERİ

                Yurdumuzda Ankara’da 1 adet Merkezi Referans Laboratuvarı (Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı), ve bu merkezi laboratuvara bağlı olarak 7 adet Bölge Müdürlüğü (Adana, Antalya, Diyarbakır, Erzurum, İstanbul, İzmir, Samsun), bu bölgelere bağlı olarak da 110 adet Halk Sağlığı Laboratuvarı bulunmaktadır.

                1- Sivas İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü, bilimsel yayın ve araştırma bakımından, Yurdumuzda aynı kategoride bulunan 110 Halk Sağlığı Laboratuvarı arasında birinci sıradadır. Bu yönüyle birçok bölge müdürlüğünden bile daha iyi seviyededir (2 adet yurt dışı araştırma makalesi, yaklaşık 20 civarında yurt içi araştırma makalesi ve çeşitli bilimsel kongrelerde sunulan bildiriler).

                2- Son 5 yıldır bütün bilimsel kongrelerde Sivas İl Halk Sağlığı Laboratuvarı bir temsilci ile katılmıştır.

                3- 30.09.2006 tarihinde, Ankara’da Sağlık Bakanlığı tarafından yurdumuzdaki en iyi 10 Halk Sağlığı Laboratuvarının katılımıyla düzenlenen toplantıya Sivas İl Halk Sağlığı Laboratuvarı da davet edilmiştir.

                4- 12-16 Eylül 2006 tarihinde Antalya da düzenlenen 32. Türk Mikrobiyoloji Kongresine, Sivas İl Halk Sağlığı Laboratuvarı 3 bildiriyle katılmıştır.

                5- 22 Eylül 2006 tarihinde Sağlık Bakanlığı, Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı, Salgın Hastalıklar Araştırma Müdürlüğünden Uzm. Dr. Ayşegül Taylan ÖZKAN, Sivas Halk Sağlığı Laboratuvarını gezerek çalışmalarından dolayı tebrik etmiştir.

                6- Sivas İl Halk Sağlığı Laboratuvarı, yıllardır “Halk Sağlığı Derneğinin” başkanlığını yürütmüş, “AIDS Savaşım Derneğinin” Başkan Yardımcılığını yürütmüş, “Türkiye Parazitoloji Derneği” ve “Ankara Mikrobiyoloji Derneğinin” de üyesidir.      

                7- Sivas İl Halk Sağlığı Laboratuvarı, ilimizdeki bilimsel kuruluşlarla (Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi, Devlet Hastaneleri ve diğer İl Müdürlükleriyle) işbirliği yaparak çeşitli projeler oluşturmuştur. Bu projelerden “Bruselloz Projesi” hala devam etmektedir. Aynı şekilde İntörn Doktorların Halk Sağlığı stajlarının bir bölümü de laboratuarımızda geçmektedir.

                8- Yetki bakımından da Sivas Halk Sağlığı Laboratuvarı, içme suları ve kaynak suları kontrol yetkisi verilen 26 ilden birisidir. Kaplıca suyu analizi yapabilme yetkisi verilen 10 ilden  birisi de yine Sivas Halk Sağlığı Laboratuvarı’dır.

SİVAS İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI MÜDÜRLÜĞÜ 

2007 YILI HEDEF PROĞRAMI

1- EPİDEMİYOLOJİK ÇALIŞMALAR AÇISINDAN

a-        Hormon-Hepatit laboratuvarını çalışma test menüsü ve personel yönünden zenginleştirerek, yakın ilçe merkezlerindeki birinci basamak sağlık kuruluşlarına merkezden hizmet vermek,

b-        Bölgemizde çok sık görülen Kırım-Kongo Kanamalı Ateşine yönelik bir “Bölge Laboratuvarı ve Eğitim Merkezi” kurulması düşünülmektedir. Bu merkez Sivas’tan Tokat, Gümüşhane, Yozgat, Erzincan, Kayseri illerine hizmet verecektir. Laboratuvar PCR yöntemiyle çalışacaktır. Yaklaşık maliyeti 120.000 YTL dir.

c-         Parazitolojik çalışmalarda ileri tanı yöntemlerine geçilmesi hedeflenmektedir.

d-        İlçe Sağlık Ocaklarının laboratuvar imkanlarını merkezden destek vererek güçlendirmek ve laboratuvar teknisyenlerini aralıklarla hizmet içi eğitime almak.

e-         "Bruselloz Prevalansı Araştırması" kapsamına dahil ilçelerde (Gemerek, Altınyayla, Kangal, Şarkışla, Gürün), halkın yaygın olarak kullandığı  peynirler üzerine kapsamlı bir araştırma yapmak ve bu konuda halk eğitimleri vermek.

                               2008 Yılı Hedefi

                               a- Allerjik hastalıklarda detaylı bir tanı merkezi oluşturulması planlanmaktadır. Bu merkez allerjenleri PCR yöntemiyle çalışacaktır.

                               b- Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar la ilgili geniş kapsamlı bir bölge laboratuvarı oluşturulması planlanmaktadır.

2- KİMYASAL SU VE GIDA AÇISINDAN

a-       Kimyasal su analizlerinde tam otomatik oto analizör şeklinde ve kit yardımı ile çalışan cihaz sistemini geçmek.

b-       Sofra tuzlarında iyot ölçüm çalışmalarını rutin çalışma sistemine dahil etmek.

c-        Ağır metal analizlerini rutin çalışmalara dahil etmek.

d-       İçme kullanma sularında florür miktar analizi yaparak ağız ve diş sağlığı açısından oldukça önemli olan içme ve kullanma sularının florür haritasını çıkarmak.

3-EĞİTİM ÇALIŞMALARI  AÇISINDAN

a-          Legionellozis konusunda Suşehri ilçesinde 2007 yılı sonbaharında saglık görevlilerine bir eğitim vermek.

b-         İçme - kullanma suları  ve mikrobiyolojik (parazitolojik, bakteriyolojik, mikolojik ve virolojik) hastalıklar konusunda Divriği ilçesinde  2007 yılı sonbaharında sağlık görevlilerine bir eğitim vermek.

c-          İlçe merkez sağlık ocaklarındaki laboratuvar teknisyenlerine laboratuvar çalışmaları açısından eğitim vermek.

d-         Suşehri ilçesinde hastane çalışanlarına Çevre İl Müdürlüğü ile ortaklaşa “Tıbbi Atıklar” konusunda eğitim vermek.

e-          Bütün il genelindeki hastaneler ve sağlık ocağı laboratuar çalışanlarına “Tıbbi Cihazlar” konusunda bir eğitim vermek.

4- MERKEZ SAĞLIK OCAKLARINA YÖNELİK LABORATUVAR ÇALIŞMALARI AÇISINDAN

a-          Taşımalı sistemle il merkezindeki merkez sağlık ocaklarından kan, idrar ve diğer örneklerin  İl Halk Sağlığı Laboratuvarına getirilmesi işlemlerine devam edilecektir.

b-         Merkez Sağlık Ocakları sorumlu hekimleriyle ve Sağlık Grup Başkanlarıyla ayrı ayrı gruplar halinde yapılacak toplantılar  sonucunda, laboratuvar çalışmaları ve döner sermaye gelirleri açısından; İl Merkezindeki Sağlık Ocaklarını kendi aralarında ve İlçe Merkezindeki Sağlık Ocaklarını da kendi aralarında yapmış oldukları poliklinik hizmetleri ve gelir durumuna göre bir yarışa  sokulması gerektiği inancındayız. Bunun sonucunda 2. basamak sağlık kuruluşu olan hastanelerde yığılma önlenmiş olacak ve vatandaş sağlık ocaklarına yönlendirilecektir. Bu da aynı zamanda aile hekimliğinin alt yapısını oluşturacaktır.

İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARLARININ ÇALIŞMA ŞEKLİ, ANALİZ YÖNTEMLERİ VE İŞ DÜZENİ ÜZERİNE İLİMİZ HALK SAĞLIĞI LABORATUVARININ GÖRÜŞ VE ÖNERİLERİ

1-       Yurdumuzda Halk Sağlığı Laboratuvarlarının çalışmaları üzerine bir standart yoktur. Sivas İl Halk Sağlığı Laboratuvarı'da, bu çalışma düzeni ve standart yokluğu konusunda diğer illerin laboratuvarları gibi nasibini almaktadır. Sağlık Bakanlığı tarafından Halk Sağlığı Laboratuvarı çalışmalarına standart getirilmelidir. Bunun içinde İllerdeki Halk Sağlığı Laboratuvarları yaptıkları çalışmalara göre A,B,C,.... diye ayrılmalıdır. A tipi Halk Sağlığı Laboratuvarlarının yapması zorunlu olan çalışmalar belirtilmeli ve bunlar sık sık denetlenmelidir.

2-       Laboratuvar çalışmalarını standardize ederken de personeli sık sık hizmet içi eğitime almak gerekir. Halk Sağlığı laboratuarlarında, laboratuvar çalışmalarını bilen deneyimli elemen yok denecek kadar azdır. Çalışan personelin bilgi ve deneyimini artırmak için, Ankara Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi maksimum düzeyde kullanılabilir. Deneyim kazanan ve bilgisini artıran personel, öğrendiği analiz yöntemlerini, kendi Halk Sağlığı Laboratuvarında rutin çalışmalara dahil edebilecektir.

3-       Halk Saglığı Labaratuvarlarının mümkünse ödeneği ayrılmalıdır. Planladığımız çalışmaları yapmakta sıkıntı çekiyoruz. Laboratuarlar  kendi planlamalarını kendileri yapmalıdırlar. Yapacakları planlamaları bakanlığa onaylattıktan sonra derhal yürürlüğe koymaları gerekir ve bunların denetimi yine bakanlık tarafından yapılmalıdır. Bakanlığımız tarafından sık sık laboratuvar yöeticileri bilgilendirilmeli ve gerektiğinde toplantılar yapılarak yapılması gerekenler tartışılmalıdır.

4-       İstatistiki bilgiler daha düzenli ve daha ayrıntılı olmalıdır. Biz her çalışmamızı form 063'de belirtemiyoruz. Serolojik ve epidemiyolojik çalışmalarımızın bir kısmına ve eğitim faaliyetlerimizin ise hiçbirisine form 063'de yer bulamamaktayız. Bu konunun Bakanlık düzeyinde yapılacak görüşmelerle aşılacağı inancındayım.